Zdjęcie liderów Związku Radzieckiego, wśród których znajduje się Żdanow. Źródło: Irina Demetradze, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Andriej Aleksandrowicz Żdanow, 1934

Andriej Aleksandrowicz Żdanow

Żył w latach 1896-1948. Komunista, sowiecki działacz partyjny i państwowy, generał. Urodzony w Mariupolu. Studiował w Moskiewskim Instytucie Handlowym.

 

W 1914 r. został wcielony do armii rosyjskiej. Ukończył szkołę oficerską i był rezerwistą, ale w 1915 r. wstąpił do partii bolszewickiej. W czasie rosyjskiej wojny domowej był komisarzem politycznym w Armii Czerwonej. Od rewolucji zajmował różne stanowiska w aparacie partyjnym. Od 1935 zastępca, a od 1939 członek Biura Politycznego KC WKP(b). Cieszył się zaufaniem Stalina. Po zabójstwie Kirowa kierował czystką w Leningradzie. Był jednym z kluczowych wykonawców Wielkiego Terroru, podczas którego osobiście zatwierdzał listy egzekucyjne. 

W 1938 r. mianowany szefem Dyrektoriatu Propagandy i Agitacji Komitetu Centralnego odpowiedzialnego za kontrolę nad mediami i sztuką. W latach 1938-1947 przewodniczący Rady Najwyższej Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Od 1938 r. zasiadał w radzie wojskowej Marynarki Wojennej ZSRS. 

Odegrał istotną rolę w agresji sowieckiej na Finlandię. Został wysłany do Estonii, by nadzorować jej okupację i aneksję. W czasie II wojny światowej wraz z Georgijem Żukowem kierował obroną Leningradu i tak jak on jest odpowiedzialny za jej błędy i zaniechania, które spowodowały śmierć setek tysięcy ludzi. 

Od 1944 r. kierownik Wydziału ds. Kultury i Ideologii w KC. Od 1946 r. nadzorował politykę represji i wzmożonego nadzoru ideologicznego w sowieckim życiu kulturalnym. Tzw. żdanowszczyzna stworzyła zasady ideologiczne dla produkcji kulturalnej, których naruszenie groziło represjami. Po śmierci Żdanowa w latach 50. jego ideologia, pod hasłem walki z kosmopolityzmem, zyskała charakter antysemicki. 

Żdanow był odpowiedzialny za relacje ZSRS z państwami Europy Wschodniej. W 1947 r. zorganizował Kominform. Był przeciwnikiem zaostrzania kursu wobec Jugosławii, za co Stalin usunął go ze stanowisk. Zastąpiono go rywalem – Gieorgijem Malenkowem. Ze względy na zły stan zdrowia spowodowany alkoholizmem, został przeniesiony do sanatorium. Zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach w Moskwie.