Palmiro „Ercoli” Togliatti
Żył w latach 1893-1964. Włoski działacz i ideolog komunistyczny, publicysta. W 1914 r. wstąpił do Włoskiej Partii Socjalistycznej. Od 1919 r. współdziałał przy redagowaniu nowopowstałego pisma „L’Ordine Nuovo”, które stworzyło podstawy ideologiczne dla przyszłej partii komunistycznej. Po dokonaniu w 1921 r. rozłamu w partii socjalistycznej współzakładał Komunistyczną Partię Włoch (PCd’I). Od 1922 r. był członkiem jej Komitetu Centralnego, a od 1923 – Komitetu Wykonawczego.
Po aresztowaniu przez reżym faszystowski Antonia Gramsciego został w 1927 r. sekretarzem generalnym PCd’I, którym pozostał już do śmierci. W latach 1926-1944 przebywał na emigracji we Francji i ZSRS. Był jednym z czołowych przywódców Kominternu i zwolennikiem koncepcji jednolitego frontu, dlatego w 1944 r. doprowadził do porozumienia włoskich komunistów z socjalistami. W 1936 roku, po wybuchu hiszpańskiej wojny domowej, wysłano go jako najwyższego przedstawiciela III Międzynarodówki Komunistycznej do Hiszpanii, gdzie pozostał do 1939, zwalczając wszystkie siły niestalinowskie.
W 1944 r. powrócił do Włoch. Dzięki strategicznemu odrzuceniu programu rewolucyjnego PCI (Włoska Partia Socjalistyczna – tak przemianowano partię w 1943 r.) stała się stałym elementem włoskiej sceny politycznej. W 1944 r. Togliatti założył partyjny organ teoretyczny „Rinascita” i został jego redaktorem naczelnym. Pod jego przywództwem PCI stała się największą partią komunistyczną w Europie Zachodniej i jedną z głównych sił politycznych w kraju.
Był ministrem bez teki w rządzie Pietra Badoglia i wicepremierem oraz ministrem sprawiedliwości rządu Alcide De Gasperiego w 1947 r. Od 1948 r. przewodniczył komunistycznej frakcji parlamentarnej. W połowie 1948 roku, gdy wychodził z parlamentu, próbowano pozbawić go życia w zamachu. Czyn ten wywołał strajk generalny.
W 1950 r. odmówił Stalinowi, gdy ten zaproponował mu objęcie stanowiska sekretarza Kominformu. Nie zmienia to jednak faktu, że był wiernym wykonawcą polityki Kremla. W 1956 poparł radziecką interwencję na Węgrzech, aczkolwiek w tym samym roku, w reakcji na XX Zjazd KPZS i tajny referat Chruszczowa, wysunął koncepcję policentryzmu i własnej drogi do socjalizmu. Oznaczało to odejście od modelu sowieckiego i odrzucenie metod rewolucyjnych na rzecz działalności parlamentarnej.
W ostatnich dniach życia napisał tzw. Memoriał Jałtański, zawierający krytykę polityki ZSRS. Zmarł na udar mózgu w Jałcie. W pogrzebie Togliattiego w Rzymie uczestniczyło ok. miliona osób. Jego nazwiskiem nazwano sowieckie miasto Stawropol nad Wołgą, gdzie produkowano samochody na licencji firmy Fiat.
