Osip Mandelsztam
Żył w latach 1891-1938. Rosyjski poeta, prozaik, tłumacz, krytyk literacki. Urodził się w Warszawie w rodzinie żydowskiego kupca. Ukończył liberalną szkołę Teniszewa w Petersburgu. Studiował filologię i filozofię na Sorbonie, w Heidelbergu oraz w Petersburgu. Jako poeta debiutował w 1910 roku w piśmie „Apollon”. W poezji łączył wątki antyczne, rosyjskie i judaistyczne. Tak jak m.in. Anna Achmatowa i Nikołaj Gumilow, jest zaliczany do akmeistów.
Po 1917 r. współpracował z prasą, publikował kolejne tomy poetyckie, a od lat 30. prozatorskie. Pod koniec 1933 roku, w wierszu Żyjemy tu, nie czując pod stopami ziemi… napisał o Józefie Stalinie: „Cień górala kremlowskiego straszy. / Palce tłuste jak czerwie w grubą pięść układa, / Słowo mu z ust pudowym ciężarem upada. / Śmieją się karalusze wąsiska / I cholewa jak słońce rozbłyska”. Borys Pasternak nazwał ten utwór aktem samobójczym. W okresie „wielkiej czystki” w nocy z 16 na 17 maja 1934 r. został aresztowany na osobisty rozkaz Stalina. Próbował popełnić samobójstwo, ale go odratowano i skazano na 3 lata zesłania, które spędził początkowo w Czerdyniu, a następnie Woroneżu. Ponownie podjął próbę samobójstwa. Na zesłaniu towarzyszyła mu żona Nadieżda. Mandelsztam pracował dorywczo w lokalnej gazecie i teatrze. Żyli w ubóstwie. By mieć za co żyć, napisał wiernopoddańczą odę wychwalającą Stalina.
W maju 1937 r. powrócił do Moskwy, następnie zamieszkał w miejscowości Samaticha. W nocy z 1 na 2 maja 1938 roku ponownie go aresztowano, a w lipcu skazano na 10 lat ciężkiego łagru, pomimo bardzo złego stanu zdrowia. Zmarł prawdopodobnie 27 grudnia 1938 r. w obozie przejściowym Wtoraja Rieczka pod Władywostokiem. Pochowany w masowym grobie, którego lokalizacja nie jest znana. W 1956 oraz w 1987 r. został zrehabilitowany. Spuścizna poety ocalała w dużej części dzięki staraniom jego żony, autorki wspomnień, będących świadectwem czasów stalinowskich w ZSRS.
