Michaił Gorbaczow
Urodzony w 1931 roku w Priwolnoje w Kraju Stawropolskim, zmarł w 2022 w Moskwie. Sowiecki przywódca i polityk. Urodził się w rodzinie chłopskiej. W 1952 wstąpił do Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego. W 1955 r. ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Moskiewskim. Skończył także zaocznie Stawropolski Instytut Rolniczy.
W latach 1958–1962 był I sekretarzem Komsomołu, od 1962 do 1966 zarządzał stawropolskimi kołchozami i sowchozami. Od 1966 do 1968 roku był I sekretarzem komitetu miejskiego KPZR w Stawropolu, a od 1970 do 1978 I sekretarzem komitetu krajowego. W 1978 r. dzięki poparciu Jurija Andropowa został sekretarzem KC do spraw rolnictwa. 11 marca 1985 roku, dzień po śmierci Konstantina Czernienki, został wybrany na sekretarza generalnego KC KPZS.
Jako zwolennik reform, Gorbaczow zainicjował politykę pierestrojki i głasnosti oraz demokratyzacji, co spotykało się ze sprzeciwem partyjnych konserwatystów. W polityce zagranicznej wysunął koncepcję Europy jako „Wspólnego Europejskiego Domu”. W celu przywrócenia dobrych stosunków z Zachodem zrezygnował z wyścigu zbrojeń oraz wycofał wojska z Afganistanu w 1989 r. W 1990 r. wyraził zgodę na zjednoczenie Niemiec. Polityka zagraniczna przysporzyła mu na Zachodzie ogromnej popularności, zwanej „gorbymanią”. 15 października 1990 r. otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za działania mające na celu zakończenie zimnej wojny.
Prawdziwym celem polityki Gorbaczowa było jednakże uratowanie pogrążonego w kryzysie i zacofanego technologicznie ZSRS oraz systemu komunistycznego, a także stopniowe wyparcie wpływów USA z Europy Zachodniej oraz włączenie jej w sowiecką strefę wpływów. Prawdziwe oblicze polityki Gorbaczowa pokazały jego działania, zmierzające do powstrzymanie procesów niepodległościowych w republikach ZSRS, w tym masakra w Tbilisi w 1989 r. oraz krwawa interwencja na Litwie w 1991 r.
W warunkach dekompozycji państwa, Gorbaczow starał się wzmocnić władzę wykonawczą. W maju 1989 r. Zjazd Deputowanych Ludowych powołał go na stanowisko prezydenta Związku Sowieckiego. Wobec narastających problemów wewnętrznych, w tym spadku poziomu życia społeczeństwa, popularność Gorbaczowa coraz bardziej malała. 19-21 sierpnia 1991 r. doszło do wymierzonego w niego, nieudanego zamachu stanu (puczu Janajewa), podczas którego władze próbowali przejąć przeciwnicy reform. W konsekwencji Gorbaczow został politycznie zmarginalizowany. 25 grudnia 1991 roku złożył urząd prezydenta państwa, które dzień później przestało istnieć.
Po rozpadzie Związku Sowieckiego, czemu Gorbaczow do końca się sprzeciwiał, były generalny sekretarz próbował włączyć się w życie polityczne kraju, uzyskał jednak znikome poparcie. W 1996 r. bez powodzenia kandydował w wyborach prezydenckich. Krytycznie odnosił się do rządów Władimira Putina, by ostatecznie poprzeć go po rosyjskiej aneksji Krymu w 2014 roku, a po wydarzeniach na Ukrainie określić jako przywódcę, cieszącego się zasłużonym poparciem narodu. 30 lat po upadku ZSRS Gorbaczow wyraził pogląd, że Związek Sowiecki można było i należało uratować.
