Gunārs Astra na znaczku

Gunārs Astra

Żył w latach 1931-1988. Łotewski dysydent, obrońca praw człowieka, więziony przez reżym komunistyczny łącznie ponad 19 lat. Urodził się w Rydze, gdzie ukończył technikum elektromechaniczne. Pracował jako inżynier-konstruktor w ryskiej fabryce radia. Studiował filologię angielską na Uniwersytecie Łotewskim w Rydze, tam też zatrudnił się w laboratorium dźwięku i światła. Otwarcie głosił antysowieckie poglądy.

 

Za kontakty z pracownikami ambasady USA i zagraniczną korespondencję, został aresztowany w lutym 1961 r. W październiku Trybunał Wojskowy Nadbałtyckiego Okręgu Wojskowego, pod zarzutem zdrady ojczyzny, agitacji antysowieckiej oraz produkcji i obrotu materiałami pornograficznymi, skazał go na 15 lat łagru i konfiskatę mienia. Karę odbywał w Mordowii i Perm-36. Tam zajmował się samokształceniem, nawiązał kontakt z dysydentami różnych narodowości, brał udział w strajkach i głodówkach. Zwolniony w 1976 r.

Powrócił na Łotwę, gdzie pracował jako elektryk w fabryce, później handlował kwiatami. Cały czas pozostawał pod obserwacją Służby Bezpieczeństwa. We wrześniu 1983 r. podczas rewizji w jego mieszkaniu znaleziono nielegalną literaturę, m.in. przetłumaczoną przez niego Kartę Bałtycką oraz Rok 1984 George’a Orwella. Podczas przesłuchań odmówił zeznań. We wrześniu aresztowany. W grudniu 1983 r. uznany przez Sąd Najwyższy łotewskiej SRS za szczególnie niebezpiecznego recydywistę i skazany za antysowiecką agitację na 7 lat obozu o zaostrzonym rygorze oraz 5 lat zesłania. Wygłoszone przez niego podczas procesu ostatnie słowo, było szeroko rozpowszechniane za granicą i na Łotwie. W drugiej połowie lat 80. podczas wieców i demonstracji domagano się jego uwolnienia. Na początku 1988 r. został objęty amnestią i zwolniony. Zmarł 6 kwietnia 1988 r. w Leningradzie. Władze sowieckie nie zezwoliły na sekcję zwłok. Jego pogrzeb w Rydze zgromadził kilka tysięcy osób. Zrehabilitowany po upadku ZSRS.