Podpis Alexandra Dubčka
Dubček w 1968 roku
Alexander Dubček. Źródło:  German Wikipedia user Dr. Meierhofer, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Alexander Dubček

Żył w latach 1921-1992. Czechosłowacki działacz komunistyczny. W dzieciństwie spędził kilkanaście lat w Związku Sowieckim, gdzie wyjechali jego rodzice. Do kraju rodzina powróciła w 1938, a w kolejnym roku Dubček wraz z ojcem wstąpił do nielegalnej już Komunistycznej Partii Słowacji (będącej częścią Komunistycznej Partii Czechosłowacji). Pracował jako mechanik. W 1944 walczył w słowackim powstaniu narodowym, w którym zginął jego brat.

 

Po wojnie stopniowo awansował w strukturach partii, w 1953 r. został I sekretarzem komitetu krajowego (wojewódzkiego) KPS w Bańskiej Bystrzycy a w 1955 członkiem KC KPS. W tym samym roku rozpoczął trzyletnie studia w Moskwie. Po powrocie został członkiem KC KPCz, przez chwile był też sekretarzem KC ds. przemysłu. W 1962 r. został sekretarzem wojewódzkim KPS w Bratysławie, a rok później I sekretarzem KC KPS. Starał się o większą podmiotowość słowackiej części państwa, co stopniowo uczyniło go liderem wewnątrzpartyjnej opozycji wobec Antonína Novotnego.

W styczniu 1968 r. został wybrany I sekretarzem KC KPCz, co stało się symbolicznym początkiem Praskiej Wiosny. Jego polityka reform, której celem miała być budowa „socjalizmu z ludzką twarzą” przyniosła mu ogromną popularność. W obliczu narastającej krytyki ze strony innych państw bloku sowieckiego, kilkakrotnie obiecywał Breżniewowi ograniczenie zmian, deklaracji tych nie wprowadził jednak w życie.

Po rozpoczęciu interwencji wojsk Układu Warszawskiego nocą z 20 na 21 sierpnia został pojmany i wywieziony do Związku Sowieckiego. Ostatecznie Breżniew podjął z nim rozmowy, zakończone podpisaniem „protokołu moskiewskiego”, będącego w istocie aktem kapitulacji Praskiej Wiosny. Dzięki temu mógł powrócić do kraju, gdzie zajął się uspokojeniem nastrojów społecznych i stopniowym demontażem reform. W kwietniu 1969 r. usunięty z funkcji I sekretarza, przez kilka miesięcy był przewodniczącym Zgromadzenia Federalnego. W tej roli podpisał m.in. nową ustawę rozszerzającą represje. Następnie przez chwilę był ambasadorem w Turcji, a w 1970 r. wyrzucono go z partii.

Przez kolejnych 15 lat pracował w małym przedsiębiorstwie leśnym jako mechanizator. Aż do końca lat 80. nie podejmował żadnej działalności politycznej. Mimo to był inwigilowany przez tajną policję. Publicznie zaistniał dopiero w 1988 r., kiedy m.in. otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu w Bolonii. Brał udział w „aksamitnej rewolucji”, pod koniec 1989 r. ponownie został przewodniczącym Zgromadzenia Federalnego. Zmarł na skutek obrażeń odniesionych w wypadku samochodowym.